Η απεικόνιση της ζωής ως ένα μεγάλο “Δέντρο”, όπου κάθε κλαδί συνδέεται με έναν κοινό πρόγονο, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της εξελικτικής θεωρίας. Τα γονίδιά μας μοιάζουν με εκείνα των πιθήκων, των ποντικιών, ακόμα και των μυγών, επιβεβαιώνοντας αυτή τη σύνδεση. Όμως, η σύγχρονη αποκωδικοποίηση του DNA (γονιδιωματική) έφερε στο φως μια τεράστια έκπληξη: τα Ορφανά Γονίδια.
Πρόκειται για γονίδια που ανακαλύπτονται σε ένα συγκεκριμένο είδος ζώου ή φυτού και δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στη φύση. Δεν έχουν εξελικτικούς προγόνους σε συγγενικά είδη και μοιάζουν να εμφανίζονται “από το πουθενά” (de novo).
Για παράδειγμα, τα μυρμήγκια, οι μέλισσες, τα χταπόδια και φυσικά ο άνθρωπος, διαθέτουν εκατοντάδες γονίδια που είναι απολύτως μοναδικά σε αυτούς. Πώς εξηγεί ο Νεοδαρβινισμός την ύπαρξή τους; Η ιδέα ότι τυχαίες γενετικές αλληλουχίες (το λεγόμενο “σκουπίδι” DNA) μετατράπηκαν ξαφνικά σε λειτουργικά, κρίσιμα γονίδια, προκαλεί έντονες συζητήσεις. Τα ορφανά γονίδια αποτελούν σήμερα ένα από τα πιο “καυτά” ερευνητικά πεδία, υπενθυμίζοντάς μας ότι ο γενετικός κώδικας κρύβει εκπλήξεις που δεν χωρούν σε υπεραπλουστευμένα μοντέλα.
Στην φωρογραφία το μυστήριο της γενετικής μοναδικότητας. Μια επιστημονική απεικόνιση ενός «ορφανού γονιδίου» που ξεχωρίζει λαμπερά μέσα στην έλικα του DNA. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα γονίδια που μοιραζόμαστε με εκατομμύρια άλλα είδη, τα ορφανά γονίδια εμφανίζονται εντελώς ξαφνικά (de novo) στον γενετικό κώδικα συγκεκριμένων οργανισμών, χωρίς καμία απολύτως εξελικτική ιστορία, κοινό πρόγονο ή συγγένεια. Ένας μοριακός γρίφος που ανατρέπει την απλοϊκή εικόνα του παραδοσιακού “Δέντρου της Ζωής”.